Transformacja rudzkiego kolosa trwa

Właśnie mija rok od rozpoczęcia prac rewitalizacyjnych i adaptacyjnych Wielkiego Pieca Huty „Pokój” w Rudzie Śląskiej. Ich efekty widoczne są już „gołym okiem”. - Roboty przebiegają zgodnie z harmonogramem i są już około półmetka. Jest też gotowa koncepcja aranżacji wnętrz i projekt wystawy stałej – mówi prezydent Michał Pierończyk.

Obiekt jest przystosowywany na cele turystyczno-kulturalne w ramach zadania inwestycyjnego pn. „Projekt Wielki Piec Huty Pokój – Centrum Transformacji w Rudzie Śląskiej”. - Postęp prac jest już na tyle zaawansowany, że zniknęło część rusztowań, co odsłoniło efekty czyszczenia i konserwacji zarówno samego pieca, jak i stojącego obok blisko 70-metrowego komina – zauważa Michał Pierończyk. Dodatkowo została naprawiona również korona komina. Wielki Piec jest zabezpieczony antykorozyjnie, wymieniane są jeszcze podesty na poszczególnych poziomach, montowane rury osłonowe instalacji i okablowania. Zakończono również prace antykorozyjne przy odpylniku.

Renowację przechodzi także „serce” obiektu, czyli maszynownia. - W tym miejscu będzie się unosił nie tylko duch dużych i małych historii - podkreśla Adam Kowalski, kurator wystawy stałej. – Chcemy, by przestrzeń żyła za sprawą dźwięków, obrazów, a odwiedzający mieli wrażenie, że pracownicy zaledwie zakończyli zmianę – tłumaczy. Zarówno maszynownia, jak i sterownia będą zaadaptowane na cele wystawiennicze.

Wybudowany został już budynek wejściowy umiejscowiony wzdłuż ulicy P. Niedurnego, który nawiązuje do dawnej hali lejniczej. Wykonana jest ważąca ok. 300 ton stalowa konstrukcja, stropy żelbetowe oraz ściany zewnętrzne. To właśnie tutaj będzie zlokalizowana pierwsza część ekspozycji oraz zaplecze administracyjne. Budynek będzie wyposażony zarówno w windę, jak i schody ruchome oraz „zielony dach”. – W miarę postępu inwestycji postanowiono, że część funkcji zaplanowana właśnie w tym budynku będzie przeniesiona do obiektu stojącej obok nagrzewnic rampy kolejowej – informuje prezydent miasta. – To właśnie tutaj umiejscowiona będzie strefa spotkań i gastronomii. Dzięki temu dostępna będzie większa przestrzeń konsumpcyjna i aula na ponad 100 osób – tłumaczy.

Na dachu obiektu, obok historycznych torów, ułożone zostały pomosty widokowe będące częścią zewnętrznej ścieżki technologiczno-przyrodniczej. Obiekt jest już wyczyszczony, a elementy betonowe i stalowe są odpowiednio zabezpieczone. Aktualne prace obejmują zabudowę szklanych fasad i konstrukcji metalowej pod szklaną częścią podłogi.

Zrealizowano także szereg robót dodatkowych, które dotyczyły niezinwentaryzowanych podziemnych elementów budowli i konstrukcji stalowych. Ze względów bezpieczeństwa trzeba je było wymienić. Uporządkowano i usprawniono również działanie instalacji elektrycznej i sanitarnej.

Na renowację czeka jeszcze zespół nagrzewnic. Wiosną i latem br. będą prowadzone również prace obejmujące zagospodarowanie terenu wokół inwestycji, podłączenia kanalizacyjne itp. Zakończenie prac budowlanych przewiduje się na koniec 2026 r.

Po zakończeniu prac rewitalizacyjnych będzie montowana wystawa stała i systemy multimedialne. - Zwiedzający poznają historię tego miejsca, w której wątek społeczny, technologiczny i przyrodniczy stanowią równoważne i stale przenikające się wątki opowieści. Motywem przewodnim ekspozycji będzie zaś „transformacja” – zapowiada Adam Kowalski. - To właśnie zmiana jest słowem kluczem do zrozumienia historii huty i Wielkiego Pieca, krajobrazu i przestrzeni miasta oraz życia jego mieszkańców. Metamorfoza, którą przechodzi w tej chwili obiekt, jest najlepszym dowodem na to, że ten proces wciąż trwa – mówi.

Warto podkreślić, że większość kompleksu będzie ogólnodostępna. – Dzięki temu będzie swobodny dostęp np. do strefy gastronomicznej, placu zabaw czy edukacyjnej ścieżki technologiczno-przyrodniczej, które również są zaplanowane w projekcie -  mówi prezydent Pierończyk. Bilety będą obowiązywać tylko przy wejściu do obiektów wystawowych. - Dokładamy też starań, by jak największa powierzchnia kompleksu była dostępna dla osób z niepełnosprawnościami – zaznacza prezydent. W całym kompleksie będą funkcjonować w sumie 4 windy.

Przypomnijmy, że umowę na wykonanie prac rewitalizacyjnych miasto podpisało w grudniu 2024 roku z Przedsiębiorstwem Budowlano-Produkcyjnym „Łęgprzem” z Krakowa. Koszt szacowanych robót wynosi ponad 81 mln zł, z których wydatkowano już około połowy. Miasto pozyskało znaczące wsparcie finansowe w kwocie ponad 66 mln zł z Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 oraz blisko 9,5 mln zł z budżetu państwa.

Wielki Piec został uruchomiony w 1968 roku, a jego budowa trwała zaledwie 105 dni zamiast szacowanego półtora roku. Po latach eksploatacji i modernizacji, w 2012 roku, decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, został wpisany do rejestru zabytków. W 2018 roku miasto Ruda Śląska stało się jego formalnym właścicielem w wyniku zamiany nieruchomości ze spółką Stalmag. Inwestycja w Wielki Piec jest częścią szeroko zakrojonego planu rewitalizacji przestrzeni miejskiej i świadomym wykorzystaniem dziedzictwa przemysłowego na potrzeby przyszłych pokoleń. Dzięki temu projektowi Ruda Śląska umacnia swoją pozycję na mapie turystyki przemysłowej, co potwierdza fakt, że od 2020 roku Wielki Piec jest częścią Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH).